Pochodzenie i znaczenie imienia Piotr
Imię pochodzi od greckiego petros, „kamień, skała”, które jest przekładem aramejskiego Kefas; tak Jezus nazwał Szymona, mówiąc: „Ty jesteś Piotr, i na tej skale zbuduję mój Kościół”. Przez łacińskie Petrus imię trafiło do wszystkich języków Europy: Peter, Pierre, Pietro, Pedro, Piotr.
Polska forma z miękkim „pio” wykształciła się w średniowieczu z łacińskiej; stare teksty znają Pietra i Piotra, a gwarowe Pietrek przetrwało do dziś w zdrobnieniach. Od Piotra pochodzą nazwiska Pietrzak, Piotrowski, Pietrzyk i dziesiątki innych, jednych z najczęstszych w Polsce, oraz żeńska Petronela.
Zdrobnienia Piotrek i Piotruś należą do najcieplejszych w polszczyźnie; „Piotruś Pan” Barriego i „Piotruś i wilk” Prokofiewa utrwaliły je w kulturze dziecięcej na całe pokolenia.
Historia i dlaczego imieniny wypadają 29 czerwca
Główne imieniny 29 czerwca to uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła, obchodzona w Rzymie już w III wieku w rocznicę przeniesienia ich relikwii. Piotr, pierwszy z apostołów i pierwszy biskup Rzymu, zginął według tradycji ukrzyżowany głową w dół za Nerona, na Wzgórzu Watykańskim, gdzie stoi dziś bazylika jego imienia. Klucze i odwrócony krzyż to jego atrybuty; jest patronem papieży, rybaków, ślusarzy i zegarmistrzów.
Kalendarz zna kilkanaście innych dat Piotra: 22 lutego (Katedra świętego Piotra), 19 października (Piotr z Alkantary), 21 grudnia (Piotr Kanizjusz) i inne, ale w Polsce niemal wszyscy Piotrowie świętują 29 czerwca; w Czechach Petr obchodzi imieniny 22 lutego, a na Słowacji Peter, tak jak u nas, 29 czerwca. Dzień świętego Piotra kończył w dawnej Polsce okres sianokosów: „Na świętego Piotra dobra zawsze wiotra”, czyli pogoda do zbiorów.
Wśród polskich Piotrów są królewicze i uczeni: Piotr Włostowic, palatyn Bolesława Krzywoustego i fundator kościołów, Piotr Skarga, kaznodzieja i autor „Kazań sejmowych”, Piotr Wysocki, podchorąży, który rozpoczął powstanie listopadowe. W XX wieku imię było w ścisłej czołówce niemal przez cały czas.
Zdrobnienia i formy domowe
Jak do nosicieli imienia Piotr mówi się w domu i wśród przyjaciół.
- Piotrek
- Piotruś
- Pietrek
- Piotrunio
- Piotereczek
- Piotrusiek
- Pit
- Pietia
Piotr w innych językach
- czeski
- Petr
- angielski
- Peter
- niemiecki
- Peter
- francuski
- Pierre
- włoski
- Pietro
- hiszpański
- Pedro
- rosyjski
- Пётр (Piotr)
- węgierski
- Péter
- litewski
- Petras
Znani imiennicy: Piotr
- Piotr SkargaJezuita, kaznodzieja królewski, autor „Kazań sejmowych” i „Żywotów świętych”.
- Piotr WysockiPodchorąży, inicjator powstania listopadowego w noc 29 listopada 1830 roku.
- Piotr FronczewskiAktor, głos Franka Kimono, gwiazda „Pana Kleksa” i teatru.
- Piotr AdamczykAktor filmowy, odtwórca roli Karola Wojtyły w filmie „Karol. Człowiek, który został papieżem”.
- Piotr ŻyłaSkoczek narciarski, mistrz świata z 2021 i 2023 roku.
- Piotr RubikKompozytor oratoriów, między innymi „Tu Es Petrus”.
Imię Piotr dziś
Piotr nadal jest jednym z najczęściej nadawanych imion chłopcom, choć już nie w pierwszej trójce jak w latach 70. i 80.; wśród dorosłych mężczyzn to jedno z trzech najliczniejszych imion w Polsce. Rodzice cenią w nim klasykę, krótkie zdrobnienie i to, że pasuje do każdego nazwiska.
Piotrek to forma dla kolegów i rodzeństwa, Piotruś zostaje dla mamy i babci, a pełne „Piotr” słyszy się w pracy i w urzędzie.
Liczb osób noszących imię celowo nie podajemy, jeśli nie mamy urzędowego źródła z rokiem. Wszystkie imiona.