Pochodzenie i znaczenie imienia Józef
Imię pochodzi od hebrajskiego Josef, „niech Bóg pomnoży, przyda”; w Księdze Rodzaju tak nazywa syna Rachela, prosząc o kolejne dziecko. Biblia zna Józefa egipskiego, sprzedanego przez braci i wyniesionego na dwór faraona, oraz Józefa z Nazaretu, opiekuna Jezusa, który w Ewangeliach nie wypowiada ani słowa.
W Polsce Józef upowszechnił się późno, dopiero w XVII i XVIII wieku, wraz z rozkwitem kultu świętego Józefa; potem przez dwieście lat był jednym z najczęstszych imion, w pierwszej połowie XX wieku w ścisłej czołówce. Zdrobnienia Józek, Józio i Ziutek są polskie, a od Józefa pochodzą nazwiska Józefowicz, Juszczak i Józwiak.
W innych językach imię brzmi Joseph, Josef, Giuseppe, José, Iosif; skróty Joe, Sepp, Beppe, Pepe i Jožka stały się osobnymi imionami, a żeńska Józefa w Polsce jest dziś rzadka.
Historia i dlaczego imieniny wypadają 19 marca
Imieniny 19 marca to uroczystość świętego Józefa, Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny, obchodzona w Kościele od XV wieku i ogłoszona świętem całego Kościoła w 1621 roku; w 1870 roku Pius IX ogłosił Józefa patronem Kościoła powszechnego. W Polsce dzień świętego Józefa zamyka zimę: „Na świętego Józefa pękają lody”, „Święty Józef kiwnie brodą, idzie zima na dół z wodą”; w wielu regionach był dniem rozpoczęcia prac w polu. Druga data, 1 maja, to wspomnienie świętego Józefa Robotnika, ustanowione w 1955 roku jako chrześcijańska odpowiedź na Święto Pracy.
Święty Józef jest patronem ojców, rodzin, cieśli, stolarzy, robotników i umierających; Kalisz ma jego najstarsze polskie sanktuarium, a Józef Piłsudski, Józef Poniatowski, Józef Bem i Józef Haller sprawili, że imię kojarzy się w Polsce z wojskiem i niepodległością.
Józef Wybicki napisał „Mazurka Dąbrowskiego”, Józef Ignacy Kraszewski setki powieści, a Józef Konrad Korzeniowski został Josephem Conradem, jednym z największych pisarzy języka angielskiego.
Zdrobnienia i formy domowe
Jak do nosicieli imienia Józef mówi się w domu i wśród przyjaciół.
- Józek
- Józio
- Ziutek
- Józuś
- Ziuk
- Józefek
- Jóźko
Józef w innych językach
- czeski
- Josef
- angielski
- Joseph
- niemiecki
- Josef, Joseph
- francuski
- Joseph
- włoski
- Giuseppe
- hiszpański
- José
- rosyjski
- Иосиф (Iosif)
- węgierski
- József
Znani imiennicy: Józef
- Józef PiłsudskiMarszałek Polski, twórca Legionów, Naczelnik Państwa po odzyskaniu niepodległości.
- Józef PoniatowskiKsiążę, naczelny wódz armii Księstwa Warszawskiego, marszałek Francji, poległ pod Lipskiem.
- Józef WybickiAutor słów „Mazurka Dąbrowskiego”, hymnu Polski.
- Józef Ignacy KraszewskiPisarz, autor „Starej baśni” i ponad dwustu powieści.
- Józef BemGenerał, bohater powstania listopadowego i węgierskiej Wiosny Ludów.
- Józef HenPisarz i scenarzysta, autor „Nikt nie woła” i „Nowolipia”.
Imię Józef dziś
Józef jest dziś imieniem pokolenia dziadków i pradziadków; wśród chłopców pojawia się rzadko, ale w rodzinach, które nadają imiona po przodkach, wraca jako Józio. Dzień świętego Józefa pozostaje jedną z najlepiej znanych dat w kalendarzu, bo przypada w środku Wielkiego Postu i był tradycyjnie dniem odwiedzin.
Józek brzmi swojsko i ciepło, Ziutek jest typowo warszawski; pełne Józef zostawia się na dokumenty i na wspomnienia o marszałku.
Liczb osób noszących imię celowo nie podajemy, jeśli nie mamy urzędowego źródła z rokiem. Wszystkie imiona.