Pochodzenie i znaczenie imienia Grzegorz
Imię pochodzi od greckiego Gregorios, utworzonego od gregorein, „czuwać, być czujnym”; było ulubionym imieniem wczesnochrześcijańskich biskupów, bo pasterz ma czuwać nad trzodą. Przez łacińskie Gregorius trafiło do języków Europy.
W Polsce Grzegorz jest znany od średniowiecza, w staropolszczyźnie także jako Grzegorz i Hrehory na Kresach; od niego pochodzą nazwiska Grzegorczyk, Grzesiak, Grzelak. Masowo nadawany był w latach 60. i 70. XX wieku, gdy należał do pięciu najczęstszych imion. Zdrobnienia Grzesiek, Grześ i Grzechu są polskie.
W innych językach imię brzmi Gregory, Grégoire, Gregor, Gregorio, Grigorij; angielskie Greg stało się osobnym imieniem.
Historia i dlaczego imieniny wypadają 12 marca
Główne imieniny 12 marca to dawna data wspomnienia świętego Grzegorza Wielkiego, papieża z lat 590–604, doktora Kościoła, reformatora liturgii i autora „Dialogów”; po reformie kalendarza przeniesiono je na 3 września, ale polski zwyczaj został przy marcu. Grzegorz Wielki wysłał misję do Anglii i uporządkował śpiew kościelny, stąd chorał gregoriański, choć sam go nie skomponował. „Na świętego Grzegorza idzie zima do morza”, mówi przysłowie, bo 12 marca to już zapowiedź wiosny.
Kalendarz zna wielu innych Grzegorzów: Grzegorza z Nazjanzu (2 stycznia), Grzegorza z Nyssy, Grzegorza VII (25 maja), papieża, który upokorzył cesarza w Canossie, oraz Grzegorza XIII, twórcę kalendarza gregoriańskiego z 1582 roku, którym posługujemy się do dziś.
W dawnej Polsce dzień świętego Grzegorza był świętem żaków: uczniowie szkół parafialnych chodzili po domach z „gregoriankami”, śpiewając i zbierając datki, a nowi uczniowie zaczynali naukę właśnie po świętym Grzegorzu.
Zdrobnienia i formy domowe
Jak do nosicieli imienia Grzegorz mówi się w domu i wśród przyjaciół.
- Grzesiek
- Grześ
- Grzegorzek
- Grzechu
- Grzesio
- Grzesiu
- Gregor
Grzegorz w innych językach
- czeski
- Řehoř
- angielski
- Gregory
- niemiecki
- Gregor
- francuski
- Grégoire
- włoski
- Gregorio
- hiszpański
- Gregorio
- rosyjski
- Григорий (Grigorij)
- węgierski
- Gergely
Znani imiennicy: Grzegorz
- Grzegorz z SanokaHumanista, arcybiskup lwowski, jeden z pierwszych polskich uczonych renesansu.
- Grzegorz CiechowskiWokalista i kompozytor, lider Republiki, autor „Białej flagi” i „Telefonów”.
- Grzegorz TurnauPianista, kompozytor i pieśniarz z Piwnicy pod Baranami.
- Grzegorz LatoPiłkarz, król strzelców mistrzostw świata 1974.
- Grzegorz MarkowskiWokalista zespołu Perfect.
- Grzegorz BraunReżyser filmów dokumentalnych i polityk.
Imię Grzegorz dziś
Grzegorz jest dziś imieniem pięćdziesięciolatków; wśród chłopców pojawia się rzadko, ale wśród dorosłych mężczyzn należy do najliczniejszych imion w Polsce. Ma opinię imienia konkretnego i ciepłego dzięki Grzesiowi, choć jego pełna forma jest trudna dla obcokrajowców.
Grzesiek to forma powszechna wśród kolegów, Grześ domowa; Grzechu jest podwórkowe i bywa noszone z dumą.
Liczb osób noszących imię celowo nie podajemy, jeśli nie mamy urzędowego źródła z rokiem. Wszystkie imiona.