Wojciech

Imię jest słowiańskie, dwuczłonowe: woj, „wojownik”, i ciech, „pociecha, radość”; znaczy „pociecha wojów” lub „ten, który cieszy wojsko”. Należy do najstarszej warstwy polskich imion, a przetrwało chrystianizację dzięki świętemu, który je nosił; w Czechach ten sam święty znany jest jako Vojtěch, a w Europie pod imieniem z bierzmowania, Adalbert.

Wojciech był w Polsce popularny przez całe średniowiecze, potem chwilowo ustąpił imionom łacińskim, a w XX wieku wrócił i w latach 60. oraz 70. należał do najczęstszych; od niego pochodzą nazwiska Wojciechowski, Wojtczak, Wojtkowiak, Wojtasik. Zdrobnienia Wojtek i Wojtuś są polskie i tak silne, że Wojtek bywa używany jako pełne imię.

Za granicą imię nie ma prostego odpowiednika: Adalbert w Niemczech, Vojtěch w Czechach, Béla na Węgrzech to raczej tłumaczenia przez patrona niż przez brzmienie.

Imieniny 23 kwietnia to uroczystość świętego Wojciecha, biskupa praskiego z rodu Sławnikowiców, który po konfliktach z Czechami przybył na dwór Bolesława Chrobrego i wyruszył z misją do pogańskich Prusów; zginął 23 kwietnia 997 roku, a Chrobry wykupił jego ciało na wagę złota i pochował w Gnieźnie. Kanonizacja w 999 roku i zjazd gnieźnieński w 1000 roku, gdy cesarz Otton III przybył do grobu Wojciecha, dały Polsce własną metropolię i miejsce w Europie; dlatego Wojciech jest głównym patronem Polski obok Stanisława.

Gnieźnieńskie Drzwi z brązu z XII wieku opowiadają jego życie w osiemnastu scenach, a wiosło, którym go zabito, stało się jego atrybutem. W kalendarzu rolniczym „Na świętego Wojciecha kwitnie w polu pociecha”: to czas pierwszych siewów i wypędzania bydła na pastwiska; w wielu regionach 23 kwietnia oznaczał początek roku pasterskiego.

Polscy Wojciechowie to Wojciech Bogusławski, ojciec teatru polskiego, Wojciech Kossak, malarz batalista, Wojciech Jaruzelski, generał i ostatni przywódca PRL, Wojciech Kilar, kompozytor „Draculi” i „Pianisty”, oraz Wojciech Fibak, tenisista.

Wojciech jest dziś imieniem czterdziesto- i pięćdziesięciolatków, nadawanym rzadziej niż w szczycie, ale nieprzerwanie, bo rodzice lubią jego słowiański rodowód i Wojtka. Wśród dorosłych mężczyzn należy do najliczniejszych imion w Polsce.

Wojtek jest formą tak powszechną, że wielu Wojciechów przedstawia się nią również w pracy; pełne imię słychać w urzędzie i przy ołtarzu.