Pochodzenie i znaczenie imienia Mateusz
Imię pochodzi od hebrajskiego Mattitjahu, „dar Jahwe”, przez grecką formę Matthaios i łacińską Matthaeus. Ten sam hebrajski rdzeń dał drugie imię, Maciej, z greckiego Matthias, i choć obie formy oznaczają to samo, w Polsce od średniowiecza są osobnymi imionami: Mateusz to ewangelista, Maciej to apostoł wybrany na miejsce Judasza.
W Polsce Mateusz był przez wieki imieniem rzadszym od Macieja, a jego wielka kariera zaczęła się w latach 80. XX wieku, gdy wraz z Łukaszem i Michałem tworzył biblijną falę imion; w latach 90. należał do trzech najczęstszych. Zdrobnienia Mateuszek i Matek są polskie, a od Mateusza pochodzą nazwiska Mateusiak i Matusiak.
W innych językach imię brzmi Matthew, Matthieu, Matthäus, Matteo, Mateo; angielskie Matt stało się osobnym imieniem.
Historia i dlaczego imieniny wypadają 21 września
Imieniny 21 września to święto świętego Mateusza Apostoła i Ewangelisty, celnika z Kafarnaum, który porzucił komorę celną na wezwanie Jezusa i według tradycji spisał pierwszą Ewangelię, po aramejsku, dla chrześcijan pochodzenia żydowskiego. Zginął śmiercią męczeńską w Etiopii; jego symbolem jest uskrzydlony człowiek, a patronuje celnikom, urzędnikom skarbowym, księgowym i bankierom.
Dzień świętego Mateusza zbiega się z równonocą jesienną i końcem astronomicznego lata: „Na świętego Mateusza jesień się rusza” i „Święty Mateusz dodaje chłodu”; dawniej był porą siewu ozimin i ostatnich zbiorów owoców. Mateusz ma w polskim kalendarzu tylko tę jedną datę, więc nie ma sporów, kiedy dzwonić z życzeniami.
Zdrobnienia i formy domowe
Jak do nosicieli imienia Mateusz mówi się w domu i wśród przyjaciół.
- Mateuszek
- Matek
- Mati
- Mateo
- Matiś
- Mateuszku
- Matuś
Mateusz w innych językach
- czeski
- Matouš
- angielski
- Matthew
- niemiecki
- Matthäus
- francuski
- Matthieu
- włoski
- Matteo
- hiszpański
- Mateo
- rosyjski
- Матвей (Matwiej)
- węgierski
- Máté
Znani imiennicy: Mateusz
- Mateusz MorawieckiPremier Polski w latach 2017–2023.
- Mateusz KusznierewiczŻeglarz, mistrz olimpijski z Atlanty 1996 w klasie Finn.
- Mateusz DamięckiAktor, znany z ról w „Przedwiośniu” i serialach.
- Mateusz KościukiewiczAktor, gwiazda filmów „Wszystko, co kocham” i „Matka Teresa od kotów”.
- Mateusz BirkutFikcyjny przodownik pracy z filmu „Człowiek z marmuru” Andrzeja Wajdy.
Imię Mateusz dziś
Mateusz jest dziś imieniem dwudziesto- i trzydziestolatków i nadal chętnie nadawanym; to jedno z najliczniejszych imion młodych mężczyzn w Polsce. Ma opinię imienia dźwięcznego i nowoczesnego mimo dwóch tysięcy lat historii.
Mateuszek zostaje w domu, Matek i Mati wśród kolegów; pełne Mateusz brzmi dobrze także w pracy.
Liczb osób noszących imię celowo nie podajemy, jeśli nie mamy urzędowego źródła z rokiem. Wszystkie imiona.