Pochodzenie i znaczenie imienia Katarzyna
Źródłem jest greckie Aikaterine, imię o niepewnej etymologii: łączono je z boginią Hekate, z wyrazem aikia, „udręka”, a najchętniej, już w czasach chrześcijańskich, z przymiotnikiem katharos, „czysty”. To ostatnie skojarzenie utrwaliło się w łacińskiej pisowni Catharina i stąd tłumaczenie „czysta”, które podaje większość kalendarzy.
Do Polski imię przyszło w XIII wieku wraz z kultem świętej Katarzyny Aleksandryjskiej i szybko się spolszczyło: średniowieczne dokumenty znają Katerzynę, Kachnę i Kasię. Od XV wieku było jednym z najczęstszych imion mieszczańskich i szlacheckich, a w XX wieku przeżyło drugą młodość.
W Europie imię ma dziesiątki form: Catherine, Katherine, Kathleen, Karen, Kaja, Katja, Katia, a także krótkie Kate, Kitty i Cathy. Polska Kaja i Karina bywają wyprowadzane od Katarzyny, choć każda z nich funkcjonuje już jako osobne imię.
Historia i dlaczego imieniny wypadają 25 listopada
Imieniny 25 listopada to wspomnienie świętej Katarzyny Aleksandryjskiej, dziewicy i męczennicy z początku IV wieku. Według legendy była córką króla, wykształconą w filozofii, i w dyspucie zarządzonej przez cesarza Maksencjusza przekonała do chrześcijaństwa pięćdziesięciu pogańskich mędrców. Miała zginąć na kole najeżonym ostrzami, które się rozpadło, dlatego koło jest jej atrybutem, a ona sama patronką filozofów, uczonych, kolejarzy i kołodziejów.
Wieczór przed imieninami to katarzynki, dawne wróżby matrymonialne kawalerów, lustrzane odbicie andrzejek. Chłopcy kładli pod poduszkę karteczki z imionami dziewcząt albo ścinali gałązki wiśni, które miały zakwitnąć na Boże Narodzenie. Przysłowie „Święta Katarzyna adwent zaczyna” przypomina, że po tej dacie kończył się czas wesel i zabaw.
W Polsce imię nosiły królowe i księżne, między innymi Katarzyna Jagiellonka, córka Zygmunta Starego, królowa Szwecji i matka Zygmunta III Wazy. W drugiej połowie XX wieku Katarzyna należała do trzech najczęściej nadawanych imion, więc dziś to jedno z najliczniejszych imion kobiet w wieku trzydziestu i czterdziestu lat.
Zdrobnienia i formy domowe
Jak do nosicielek imienia Katarzyna mówi się w domu i wśród przyjaciół.
- Kasia
- Kaśka
- Kasieńka
- Katarzynka
- Kasiunia
- Kacha
- Kaja
- Katia
Katarzyna w innych językach
- czeski
- Kateřina
- angielski
- Catherine, Katherine
- niemiecki
- Katharina
- francuski
- Catherine
- włoski
- Caterina
- hiszpański
- Catalina
- rosyjski
- Екатерина (Jekatierina)
- węgierski
- Katalin
Znane imienniczki: Katarzyna
- Katarzyna JagiellonkaKrólowa Szwecji, córka Zygmunta Starego, matka króla Zygmunta III Wazy.
- Katarzyna KobroRzeźbiarka awangardowa, współtwórczyni polskiego konstruktywizmu.
- Katarzyna NosowskaWokalistka zespołu Hey, autorka tekstów i książek.
- Katarzyna GrocholaPisarka, autorka bestsellerowej serii „Nigdy w życiu!”.
- Katarzyna FiguraAktorka filmowa, gwiazda kina lat 80. i 90.
Imię Katarzyna dziś
Po latach na szczycie Katarzyna spadła w rankingach imion dla noworodków, co jest naturalną kolejnością rzeczy: imię, które nosi pokolenie matek, rzadziej trafia do córek. Wciąż jednak należy do najczęściej spotykanych imion w Polsce i w każdej firmie, szkole czy przychodni pracuje jakaś Kasia.
Kasia to najbardziej naturalne z polskich zdrobnień: używa go rodzina, koledzy z pracy i sprzedawcy w osiedlowym sklepie. Pełna forma zostaje na dyplomy i wizytówki.
Liczb osób noszących imię celowo nie podajemy, jeśli nie mamy urzędowego źródła z rokiem. Wszystkie imiona.