Pochodzenie i znaczenie imienia Andrzej
Imię pochodzi od greckiego Andreas, wywodzonego od aner, andros, „mąż, mężczyzna”, i znaczy „mężny, męski”. Nosił je apostoł Andrzej, brat Szymona Piotra, rybak z Betsaidy, który według Ewangelii Jana jako pierwszy poszedł za Jezusem i przyprowadził do niego brata.
W Polsce Andrzej należy do najstarszych imion chrześcijańskich; nosili go już piastowscy dostojnicy, a w staropolszczyźnie miał formę Jędrzej, zachowaną dziś jako osobne imię i w zdrobnieniu Jędrek. W XX wieku Andrzej przez dziesięciolecia był jednym z trzech najczęstszych imion męskich.
W innych językach imię brzmi Andrew, André, Andreas, Andrea (męskie we Włoszech), Andrés, Andriej; od Andrzeja pochodzą nazwiska Andrzejewski, Jędrzejczak i Jędraszek.
Historia i dlaczego imieniny wypadają 30 listopada
Imieniny 30 listopada to wspomnienie świętego Andrzeja Apostoła, który według tradycji głosił Ewangelię nad Morzem Czarnym i zginął w Patras na krzyżu w kształcie litery X, zwanym odtąd krzyżem świętego Andrzeja. Jest patronem Szkocji, Grecji, Rosji i rybaków; jego krzyż widnieje na fladze Szkocji i na znaku przejazdu kolejowego.
Andrzejki, wieczór 29 listopada, to najżywsza polska tradycja wróżebna: lanie wosku przez klucz i odczytywanie cieni, ustawianie butów od ściany do progu, karteczki z imionami pod poduszką. Dawniej wróżyły tylko panny, dziś bawią się wszyscy; „Na świętego Andrzeja dziewkom z wróżby nadzieja”, mówi przysłowie. Dzień świętego Andrzeja otwiera też adwent w kalendarzu liturgicznym.
Polscy Andrzejowie to długa lista: Andrzej Frycz Modrzewski, pisarz polityczny renesansu, Andrzej Wajda, reżyser i laureat Oscara, Andrzej Sapkowski, autor „Wiedźmina”, Andrzej Duda, prezydent w latach 2015–2025.
Zdrobnienia i formy domowe
Jak do nosicieli imienia Andrzej mówi się w domu i wśród przyjaciół.
- Andrzejek
- Jędrek
- Jędruś
- Andrzejku
- Andy
- Jędrzejek
- Andi
Andrzej w innych językach
- czeski
- Ondřej
- angielski
- Andrew
- niemiecki
- Andreas
- francuski
- André
- włoski
- Andrea
- hiszpański
- Andrés
- rosyjski
- Андрей (Andriej)
- węgierski
- András
Znani imiennicy: Andrzej
- Andrzej WajdaReżyser, laureat Oscara za całokształt twórczości, autor „Popiołu i diamentu” i „Człowieka z marmuru”.
- Andrzej SapkowskiPisarz, twórca sagi o wiedźminie Geralcie.
- Andrzej Frycz ModrzewskiPisarz polityczny renesansu, autor dzieła „O poprawie Rzeczypospolitej”.
- Andrzej DudaPrezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2015–2025.
- Andrzej SewerynAktor, członek Comédie-Française, dyrektor Teatru Polskiego w Warszawie.
- Andrzej GrabowskiAktor, Ferdynand Kiepski z serialu „Świat według Kiepskich”.
Imię Andrzej dziś
Andrzej to imię pokolenia ojców i dziadków, dziś nadawane rzadko, ale wciąż jedno z najliczniejszych wśród dorosłych mężczyzn. Ma opinię solidnego, męskiego imienia bez pretensji i dzięki andrzejkom jest najbardziej rozpoznawalną datą w polskim kalendarzu imienin.
Andrzejek brzmi dziecięco, więc dorośli Andrzejowie zwykle pozostają Andrzejami; Jędrek zachowało się w rodzinach o wiejskich korzeniach.
Liczb osób noszących imię celowo nie podajemy, jeśli nie mamy urzędowego źródła z rokiem. Wszystkie imiona.